Strona Główna < RÓŻNE

RÓŻNE

8

11 2015

medytacja - figurka

Stres w pracy

K.O.Różne

Statystycznie w ciągu całego życia w pracy spędzamy 2 129 dni i 21 godzin. To całkiem sporo biorąc pod uwagę ,że na przykład na sen przeznaczamy 9 490 dni a na jedzenie 1 583 dni i 11 godzin. Nic więc dziwnego, że przy takim nawale pracy może pojawić się STRES. I choć wiele osób go odczuwa, niewiele zdaje sobie sprawę czym jest stres, jak sobie z nim radzić, gdy już się pojawi i jak mu zapobiegać.

Zacznijmy więc od definicji stresu, którą to ukuli psychologowie, a którą można określić jako zespół reakcji psychofizjologicznych organizmu na wymagania środowiska, które przekraczają możliwości organizmu lub są na granicy tych możliwości. I choć tak naprawdę termin stres pochodzi z fizyki i odnosi się do różnego typu napięć, nacisków lub sił które działają na system, to właśnie w psychologii stał się przedmiotem wieloletnich badań i obserwacji zapoczątkowanych przez Hansa Seyle’a w 1926r. Seyle, który nazwał tą reakcję organizmu zespołem ogólnego przystosowania lub zespołem stresu biologicznego podzielił go na trzy stadia:
1. stadium reakcji alarmowej - organizm mobilizuje swoje wszelkie dostępne siły (np. następuje wzrost ciśnienia krwi, podwyższenie temperatury ciała);
2. stadium odporności - adaptacji, człowiek względnie dobrze znosi czynniki stresujące, ale słabiej toleruje inne dodatkowe bodźce, które uprzednio były nieszkodliwe;
3. stadium wyczerpania - pojawia się wtedy, gdy czynniki stresujące działają zbyt intensywnie lub zbyt długo. Człowiek zaczyna tracić zdolności obronne, co powoduje rozregulowanie funkcji fizjologicznych. W ostatnim stadium może dojść do trwałych zmian patologicznych, które mogą doprowadzić nawet do śmierci.

Dlaczego te stadia wydają się nadal ważne, mimo postępu nauk psychologicznych i rozlicznych, ogólnodostępnych publikacji na ten temat? Bo stanowią pewną podstawę do świadomego zrozumienia co dzieje się z człowiekiem, kiedy przez dłuższy okres czasu pozostaje w stanie przekraczającym jego możliwości.
Zdarzają się również takie wydarzenia w życiu, które ze względu na: siłę działającego bodźca, interpretację zaistniałej sytuacji oraz indywidualną wrażliwość mogą doprowadzić do silnej reakcji stresowej. W 1967 roku psychiatrzy Holmes i Rahe przypisali różnym 43 wydarzeniom wartości punktowe, umieszczając je jednocześnie na skali mającej określić statystyczny poziom stresu np. osobom przywożonym na ostry dyżur. Dzięki tej skali można było udowodnić związek między stresem a chorobą. I tak najwyżej na skali umieszczono śmierć współmałżonka nadając mu 100punktów i uznając za najbardziej traumatyczne przeżycie, które w krótszym lub dłuższym okresie może doprowadzić do zmian psychofizycznych oraz stanów chorobowych. Najniżej na skali, bo 11punktami oceniono małe naruszenie przepisów prawnych.
Na skali umieszczono również zdarzenia związane z pracą zawodową człowieka. Najwyżej punktowane to oczywiście zwolnienie z pracy, za które przyznano ich 47, pozostałe wydarzenia na skali to:
• przejście na rentę lub emeryturę (45 punktów),
• rozpoczynanie nowej pracy zawodowej (39 punktów),
• zmiany w dochodach finansowych (38 punktów),
• zmiana zawodu (36 punktów),
• zmiana stopnia odpowiedzialności w życiu zawodowym (29 punktów),
• początek lub zakończenie pracy zawodowej współmałżonka (26 punktów),
• starcia z szefem (23 punkty),
• zmiany warunków pracy lub najbliższego otoczenia (20 punktów),
• urlop (13 punktów).

Kiedy już wiemy czym jest stres i jak go można zmierzyć, warto wiedzieć, jakie reakcje wywołuje. I tak na poziomie fizjologicznym czyli poziomie reakcji naszego ciała może spowodować:
• przyspieszenie bicia serca,
• zwężenie tętnic i żył,
• przyspieszenie oddechu,
• wysuszenie błony śluzowej górnych dróg oddechowych,
• pocenie się,
• silne napięcie mięśni,
• wyłączenie funkcji pochłaniających energię ( np. trawienie).

Na poziomie psychologicznym stres wywołuje:
• pobudzenie emocjonalne (lęk, agresję, gniew),
• obniżenie nastroju,
• obniżenie samooceny.

Co w przypadku pracy może doprowadzić do wypalenia zawodowego, objawiającego się:
• wyczerpaniem emocjonalnym,
• depersonalizacją,
• brakiem satysfakcji z pracy.

Na poziomie behawioralnym czyli zachowań, stres objawia się między innymi poprzez:
• bezsenność,
• nałogi,
• błędy w działaniu.

Biorąc pod uwagę te symptomy warto obserwować swoje ciało i jego reakcje, szczególnie w sytuacjach, które są dla nas trudne i wymagają od nas wzmożonego wysiłku zarówno fizycznego jak i emocjonalnego.
Kiedy już wiemy czym jest stres i jakie reakcje może wywołać, warto zapoznać się ze sposobami radzenia sobie z nim. Z punktu widzenia pracy ważnym czynnikiem , który może wpływać na poziom stresu pracownika jest kontrola. Z jednej strony może być ona źródłem stresu bez względu na to czy pochodzi z zewnątrz czy jest wynikiem cech osobniczych pracownika, które wywołują u niego wewnętrzne poczucie kontroli. Z drugiej strony natomiast wyznacza stopień w jakim pracownik ma możliwość: swobodnego planowania i wykonywania czynności, wpływania na warunki pracy oraz dysponowania zasobami organizacyjnymi, społecznymi i osobistymi. Im mniej swobody oraz wpływu na sposób wykonywania pracy tym poziom stresu wzrasta, mogąc prowadzić nawet do wypalenia zawodowego.

Radzenie sobie ze stresem to nie tylko poczucie sprawowania kontroli nad sytuacjami i emocjami, ale przede wszystkim to zbiór ukierunkowanych czynności na walkę z zagrożeniem czyli wymaganiami środowiska przekraczającymi możliwości organizmu. Bez względu na charakter czy indywidualne cechy danego człowieka można wyróżnić następujące sposoby radzenia sobie ze stresem:
• umiejętność zarządzania czasem – napięty grafik i brak wolnych terminów to rzeczywistość w jakiej żyjemy. Ciągła presja rodzi stres. Techniki skutecznej organizacji czasu pozwalają określać priorytety, oszczędzać czas i nie marnować go na niepotrzebne zadania,
• zdrowe życie – wypoczynek i relaks ułatwiają walkę z zagrożeniami. Alkohol, nikotyna, kofeina, brak snu i sportu oraz nieprawidłowa dieta degradują zasoby i siły niezbędne do radzenia sobie ze stresem.
• równowaga życiowa i dystans – kluczem do satysfakcjonującego życia jest umiar we wszystkim, co się robi. Człowiek musi pracować i mieć czas wolny. Nie można ignorować oznak zmęczenia. Nie ma osób niezastąpionych, np. w pracy. Warto nabrać dystansu i przewartościować pewne sprawy.
• kontrola umysłu – nie warto koncentrować się tylko na natrętnie powracających i stresujących myślach. To samo dotyczy problemu, którego w danym czasie nie jest się w stanie rozwiązać. Należy myśleć o swoim potencjale i możliwościach, • czas dla rodziny i przyjaciół – czasem bliscy i relacje z nimi potrafią stresować, ale w sytuacjach kryzysowych są nieocenionym źródłem wsparcia, warto o tym pamiętać.

Poza zastosowaniem różnorakich sposobów radzenia sobie ze stresem, warto również skupić się na czterech filarach zdrowia, które pomogą zachować równowagę psychiczną i zapewnią nam pewność siebie w zarówno w środowisku pracy jak i w życiu prywatnym:
• skupienie uwagi na „tu i teraz”- na sprawach i zadaniach, w które jest się aktualnie zaangażowanym. Dzięki świadomemu wykonywaniu aktualnych czynności, nie dochodzi do rozpraszania uwagi, odkładania wykonania danej czynności na później czy nieporozumień w kontaktach z innymi,
• asertywność- posiadanie i wyrażanie własnego zdania oraz bezpośrednie wyrażanie emocji i postaw w granicach nienaruszających praw i psychicznego terytorium innych osób oraz własnych, bez zachowań agresywnych, a także obrona własnych praw w sytuacjach społecznych,
• zdrowe związki i relacje z innymi- łatwość nawiązywania relacji z ludźmi opartych na wzajemnym szacunku i bezinteresowności, bez potrzeby dominacji czy niezaspokojonej potrzebie bezpieczeństwa i opieki,
• wszechstronność i integracja- oparta na różnorakich zainteresowaniach i rolach społecznych pełnionych w różnych dziedzinach życia, ułatwiających realizowanie się.

Zwracając uwagę na wszystkie elementy zawarte w tym artykule jesteśmy w stanie nie tylko walczyć ze stresem, ale również prowadzić konstruktywne

preloader